کلانشهرها به دلیل حضور گسترده خودرو با مشکل آلودگی هوا به طور فزاینده ای مواجه هستند که به طور جدی روی سلامتی افراد تأثیر می گذارد. آلودگی هوا در سطح خیابان با تعداد زیادی از متغیرها چون فرم شهری سرکار دارد. فرم شهری می تواند منجر به تشدید پدیده آلودگی یا تسهیل تهویه شود. تاکنون تأثیر برخی از شاخص های فرم شهری بر نحوه ی پخشایش آلاینده ها مورد بررسی قرار گرفته است اما شاخص معدنی شدن و شاخص گشودگی فضایی تاکنون مورد بررسی واقع نشده است که در این مطالعه قرار است روابط علت و معلولی بین آن ها و نحوه ی پراکنش آلاینده مونوکسید کربن (CO) شناخته و بیان شود. فرضیه پژوهش این است که تغییر شاخص گشودگی فضایی و معدنی شدن بر پراکنش CO تأثیرگذار است و عکس یکدیگر رفتار می کنند. در این تحقیق از روش کمی و تکنیک مدل سازی با کمک دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) استفاده شده و اعتبارسنجی مدل از طریق تونل باد صورت گرفته است. در فرم های مورد مطالعه که به صورت انتزاعی در بستر شهر تهران انتخاب شده اند، جهت باد عمود بر معبر است. نتایج نشان می دهد که هر دو شاخص اثرات آشکاری در پخشایش آلاینده های هوا در نزدیک به سطح زمین دارد. در نمونه ها تهویه غالباً از طریق سقف کریدور شهری صورت می گیرد و با افزایش شاخص گشودگی فضایی و کاهش شاخص مدنی شدن در فرم ها، از میزان تهویه عمودی کاسته و بر میزان تهویه در راستای افقی و از طریق دهانه های جانبی افزوده می شود. از سویی دیگر بین میزان شاخص گشودگی فضایی و میزان کسر حجمی آلاینده در ارتفاع عابر پیاده (ارتفاع 2 متر) همبستگی منفی وجود دارد و با افزایش اولی، میزان آلاینده کاهش می یابد. در نهایت می توان گفت فرم سه مناسب ترین و فرم یک نامناسب ترین فرم به لحاظ شاخص های مورد مطالعه است و توصیه می شود برای توسعه های آتی در مناطق مسکونی شهر تهران مدنظر قرار گیرد.

در طراحی پارک های صنعتی اکولوژیک سعی بر آن است خود پالایندگی سیستم به وسیله مکانیزم های تعریف شده به حداکثر برسد تا نخست آلودگی های تولید شده توسط صنایع کاهش یابد و همچنین تولیدات فرعی حاصل از فرآیندهای صنعتی مورد استفاده مجدد قرار گیرد. با توجه به آسیب پذیری بالای بخش ساحلی، تنوع گونه ای و توالی سریع در منطقه، بهره گیری از شیوه های محیط زیستی در محیط اطراف نیروگاه شهید سلیمی (نکاء) امری اجتناب ناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش محاسبه و مدل سازی پراکنش آلاینده های SO2, NOx است تا به صورت فصلی و سالیانه با استفاده از نرم افزار ADMS در غالب لایه های GIS نمایش داده شود و محاسبه دبی جرمی SO2 و NOx برحسب gr/sec و همچنین آنالیز دود خروجی دودکش نیروگاه به تفکیک سوخت مصرفی در فصول سرد و گرم سال است تا به معیارهای طراحی اکوپارک صنعتی در محدوده مورد مطالعه دست یافت. نتایج نشان داد که در نیروگاه نکا میانگین غلظت گاز NOx در واحد بخار μ g/m3 304 و در واحد سیکل ترکیبی μ g/m3 75/77 و همچنین میانگین SO2 در واحد بخار μ g/m3 25/267 در طول سال است که هیچکدام از استانداردهای WHO و استانداردهای هوای پاک اروپایی را رعایت نمی کند.

آب یکی از منابع اساسی مورد نیاز بشر است. ممکن است در بعضی مناطق، منابع آب های سطحی محدود باشد یا دسترسی به آنها یکسان نباشد. در این شرایط می توان با حفر چاه، از آب های زیر زمینی بهره برداری کرد. با توجه به رشد جمعیت کشور و محدود بودن آب های سطحی، شاهد برداشت روزافزون از آب های زیر زمینی در نقاط مختلف کشور هستیم. نیاز مستمر به آب آشامیدنی و افزایش روزافزون منابع آلاینده، بررسی دقیق میزان آلاینده های ورودی به آب های زیرزمینی و مدل سازی ریاضی چگونگی پخش آنها را ضروری می سازد؛ زیرا اتکا به نمونه برداری و انجام آزمایشات در این زمینه، زمان بر و مستلزم صرف هزینه های زیاد است. از سوی دیگر، با توجه به محدود بودن تعداد نقاط نمونه برداری، می توان اذعان داشت که مطالعات بر روی مدل سازی ریاضی و تبدیل آن به نرم افزار، منجر به صرفه جویی قابل ملاحظه ای در زمان، نیروی کار و هزینه می شود.در این نوشتار، مدل سازی نحوه پراکنش آلاینده های محلول در آب زیر زمینی برای حالتی است که نشر آلاینده از منبع آلودگی به مدت 6 ماه به صورت پیوسته و به میزان 5000ppm صورت گرفته و سپس منبع آلودگی قطع شده است. در رابطه ریاضی مبنای مدل سازی، پدیده های انتقال آلاینده - اعم از نفوذ و انتقال توسط جریان آب زیر زمینی - لحاظ شده اند و حل معادله به صورت عددی و به روش تفاضل محدود انجام شده است.طبق نتایج مدل، چنانچه نشر آلودگی به طور مداوم ادامه یابد بیشینه غلظت آلاینده، در محل ورود آن به آب زیر زمینی و برابر با میزان ورودی آن (یعنی (5000ppm است، در حالی که اگر پس از ماه ششم منبع آلودگی قطع شود، بیشینه غلظت 2 ماه بعد از قطع آلاینده، در فاصله 50 متری از محل نشت و برابر با 3200ppm خواهد بود، و نیز 7 ماه پس از قطع آلاینده میزان آن در فاصله 50 متری از محل نشت و معادل 370ppm تخمین زده می شود. لازم به ذکر است که 7 ماه پس از قطع آلاینده، میزان آلودگی در فاصله 500 متری از محل نشت، حدودا برابر با 50ppm خواهد بود.

با توجه به اینکه سهم حمل و نقل در تولید و نشر آلاینده های هوا، از دیگر منابع انتشار در شهرها بیشتر است، لذا این موضوع، شناسایی دقیق این منابع انتشار را برای مدیران شهری حائز اهمیت کرده است. در این مقاله به مطالعه اثر ترکیبی انتشار منابع آلایندگی ناشی از حمل و نقل در مطالعه موردی بخشی از منطقه 9 و قسمتی از منطقه 21 کلانشهر تهران پرداخته می شود. بطوریکه فرودگاه مهرآباد بعنوان منبع انتشار حجمی، پایانه مسافربری بعنوان منبع انتشار سطحی و راه های این منطقه بعنوان منبع انتشار خطی در نظر گرفته شده اند. برای این مطالعه ابتدا ضرائب انتشار برای فرودگاه مهرآباد با استفاده از روش پیشنهادی ICAO بدست آمده است. برای مدلسازی پخش آلاینده ها در خیابان ها و پایانه غرب، ابتدا ضرائب انتشار با استفاده از مدل IVE بدست آمده است که این مدل برای ایران با چرخه رانندگی بدست آمده توسعه داده شده است. در ادامه با ضرائب انتشار بدست آمده برای فرودگاه، پایانه و راه های موردنظر، مدل پراکنش آلاینده ها با استفاده از سیستم مدلسازی پراکنش آلاینده های هوا (ADMS) بصورت ترکیب منابع انتشار بدست آمده است. در مجموع این مقاله با دو روش ترکیبی IVE-ADMS برای راه های و پایانه ها و نیز مدل ICAO-ADMS برای فرودگاه ها به مدلسازی می پردازد. نتایج نشان داد که نشر آلاینده SOX بصورت غالب در فرودگاه مهرآباد اتفاق افتاده است. همچنین نشر انواع آلاینده ها در محدوده مورد مطالعه و تاثیر 24 ساعته آن بر مناطق اطراف با مختصات جغرافیایی آن نمایش داده شده است.

در حال حاضر آلودگی هوا در مناطق نفت خیز و اطراف آن از جمله چالش های عمده ای است که متاسفانه منجر به بروز مشکلات مهمی برای کشور و ساکنین منطقه شده است. در مطالعه حاضر برای تعیین همبستگی میان آلاینده NO2 خروجی از فلر پالایشگاه میعانات گازی سیراف و فلزات سنگین خاک، ابتدا نرخ انتشار این آلاینده با استفاده از ضرایب پیشنهادی توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا به میزان g/s0417/1 محاسبه شده و در نهایت مدل سازی هوا با استفاده از نرم افزار AERMOD انجام شد. با توجه به نتایج حاصل از مدل سازی بیشترین پراکنش آلاینده NO2 بر اساس جهت باد غالب از غرب به شرق است. همچنین نتایج نمونه برداری خاک در 6 نقطه اطراف سایت با استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست مقایسه و مشخص شد که در مناطق فوق میزان فلز سرب بالاتر از حد مجاز استاندارد است. با انجام آزمون تحلیل واریانس و آزمون چند دامنه ای دانکن با نرم افزار spss، به دلیل پراکنش منابع آلاینده از قبیل فازهای 19، 12، 14، سایت LNG و کارخانه سیمان آرام در غرب سایت، بیشترین پراکنش فلز سرب با توجه به جهت باد غالب (غرب به شرق) به سمت محدوده سایت پالایشگاه میعانات گازی سیراف می باشد. بررسی همبستگی فلزات سنگین و آلاینده NO2 نشان داد که بین این آلاینده و فلز سرب در خاک به دلیل ایجاد ترکیبات آنیونی نیتریت و نیترات و در نهایت تشکیل نمک، همبستگی مثبت و معنادار است.

برای جلوگیری از گسترش همه گیری بیماری COVID-19، محدودیت هایی همانند «قرنطینه» در سطح جهان اعمال شده است که این امر منجر به تغییرات قابل توجهی در محیط زیست، به خصوص هوا گردیده است. هدف از این پژوهش، واکاوی توزیع زمانی-مکانی آلاینده (CO) و تأثیر محدودیت های ناشی از کرونا بر آن است. بدین منظور داده های CO از ماهواره MERRA-2 با گام های زمانی ماهانه و مکانی 625/0x 5/0 درجه با پوشش زمانی 2020-2015 استخراج شد و سپس توزیع داده ها به کمک نرم افزار ArcGIS تحلیل شد. در این تحقیق به منظور سنجش تأثیر اعمال محدودیت های کرونایی روی سطح آلاینده CO داده های مربوط به دوره اعمال محدودیت های کرونایی (ژوئیه 2020) با ماه های مشابه مربوطه در دوره پایه (ژوئیه 2019-2015) مقایسه شد، سپس تأثیر کنترلی سامانه های همدید و عوامل جوی بر توزیع و پراکندگی این آلاینده در استان هایی که بیشینه این آلاینده را در ایران داشتند، بررسی شد. نتایج نشان داد میانگین ماهانه این آلاینده نه تنها در استان هایی که آنومالی بیشینه CO را داشتند کاهش داشت، بلکه بر فراز کل جوّ ایران نیز این کاهش دیده شد. نتایج حاصل از عوامل همدیدی ارتفاع ژئو پتانسیل و حرکت قائم هوا در تراز 500 هکتوپاسکال نشان داد که در هر دو دوره شرایط همدید بر فراز اتمسفر استان های تهران، اصفهان و خوزستان یکسان بود، لذا عوامل همدید مورد بررسی در این کاهش نقش نداشته است. با بررسی تعطیلی کارخانه و وضعیت متوسط تردد وسایل نقلیه در برخی از راه های پرتردد این استان ها کاهش در حمل ونقل نیز دیده شد، لذا کاهش سطح CO در دوره اعمال محدودیت های کرونایی را می توان پیامد مثبت COVID-19 بر کیفیت هوا دانست.

سابقه و هدف: امروزه صنعتی شدن و توسعه شهرنشینی باعث آلودگی هوا در اکثر کلان شهرهای جهان شده است و سالانه میلیون­ ها نفر به ­علت آلودگی هوا جان خود را از دست می­ دهند. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن ﺷﺒﻜﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎی ﻫﻮا و ﻏﻴﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻮدن اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد این اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫا در سطح شهرها، دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻰ ﺑﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻜﺎﻧﻰ و زﻣﺎﻧﻰ ﻣﻨﺎﺳﺐ برای ﻧﺸﺎن دادن ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻏﻠﻈﺖ ذرات آلاینده هوا ﺑﺴﻴﺎر دﺷﻮار اﺳﺖ. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف تهیه نقشه ­های دو سالانه (سال های 1397 و 1398 هجری شمسی) آلودگی هوای شهری در سطح شهر اصفهان بر اساس آلاینده CO و با استفاده از داده ­های زمینی و تصاویر ماهواره ­ای سنجنده MODIS انجام شد. مواد و روش­ ها: برای این مطالعه از دو الگوریتم ANFIS و RF استفاده شد. برای اجرای الگوریتم ANFIS، ابتدا داده­ های ایستگاه ­های زمینی پایش آلودگی هوا جمع ­آوری شد و بر اساس آن و با توجه به داده­ های عمق نوری هواویز حاصل از تصاویر سنجنده MODIS نسبت به استخراج قوانین نخستین فازی اقدام شد و در نهایت با ادغام قوانین فازی و الگوریتم شبکه عصبی مصنوعی، الگوریتم ANFIS برای مدل ­سازی پراکنش آلودگی هوا در سطح شهر اصفهان اجرا شد. در اجرای الگوریتم RF نیز از داده­ های ایستگاه ­های زمینی و داده ­های عمق نوری هواویز سنجنده MODIS استفاده شد. دو پارامتر مهم در اجرای الگوریتم RF تعداد درختان جنگل و تعداد متغیرهای موجود در هر گره است که برای بهینه ­سازی آن­ها از روش اعتبارسنجی متقابل 10 قسمتی استفاده شد. نتایج و بحث: نتایج مدل ­سازی آلاینده CO نشان داد الگوریتم RF نتایج بهتری را نسبت به الگوریتم ANFIS ارائه داده است، به ­طوری­ که مقدار خطای RMSE الگوریتم RF، 724/0 و مقدار خطای RMSE الگوریتم ANFIS، 809/0 پی پی ام است، همچنین مقدار خطای MAE الگوریتم RF، 636/0 و مقدار خطای MAE الگوریتم ANFIS، 792/0 پی پی ام است. بنابراین می ­توان گفت الگوریتم RF از کارایی و دقت بیشتری در مدل ­سازی آلاینده CO برخوردار است. نتایج پراکنش مکانی آلاینده CO با استفاده از الگوریتم ANFIS نشان داد میزان این آلاینده در سطح شهر اصفهان به­ صورت محلی تغییر می ­کند، به ­طوری­ که مناطق مرکزی و شمالی شهر اصفهان دارای بیشترین آلایندگی و مناطق شرقی و غربی اصفهان دارای کمترین آلایندگی هستند. بررسی مقادیر عددی به­ دست آمده از الگوریتم ANFIS نیز نشان داد کمترین میزان آلایندگی CO در سطح شهر اصفهان برابر با 43/1 پی پی ام و بیشترین مقدار آن برابر با 13/2 پی پی ام است. نتایج به ­دست آمده از الگوریتم RF نشان داد با حرکت از جنوب ­شرقی به سمت شمال ­غربی شهر اصفهان بر میزان آلاینده CO افزوده شده و مناطق شمال­ غربی شهر اصفهان از بیش­ترین آلایندگی CO برخوردار هستند، بررسی مقادیر عددی به­ دست ­آمده از میزان آلایندگی CO بر اساس الگوریتم RF نشان داد کمترین میزان آلاینده CO برابر با 57/0 پی پی ام و بیشترین مقدار آن برابر با 27/2 پی پی ام است. نتیجه ­گیری: در انتها می ­توان نتیجه گرفت الگوریتم ­های ANFIS و RF با داشتن ویژگی­ هایی همچون امکان مدل­ سازی غیر خطی، توانایی کاهش اثرات منفی داده­ های پرت و حساسیت کمتر به مساله کمینه محلی، روش­ هایی مناسب و دقیق در مدل­ سازی مسائل محیطی هستند. شایان ذکر است که بخش گسترده ای از خطای مشاهده شده در نتایج روش­ های ANFIS و RF، مرتبط با ویژگی­ های ذاتی تصاویر سنجنده مودیس (همچون پوشش ابر و مختلط بودن بیش از حد پیکسل­ ها با توجه به ابعاد یک کیلومتری آنها) و نقطه ­ای بودن اندازه گیری­ های ایستگاه ­های زمینی و همچنین امکان خطا در داده ­های ثبت شده در ایستگاه ­های زمینی است.

آلودگی هوا از مسائل قرن حاضر در سراسر دنیا محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی آلاینده­ های عمده در منطقه 8 تبریز و تحلیل نحوه پراکندگی مکانی آن ها و بررسی ارتباط آن با برخی از مؤلفه های محیط انسان ساخت انجام گرفته است. برای بررسی نحوه پراکنش آلاینده ها در محدوده، اطلاعات مربوط به غلظت آلاینده ها توسط تجهیزات سیار در 11 نقطه از پیش تعیین شده مابین ساعت 10 تا 20 در ساعات مختلف در روزهای متعدد در خردادماه 1400 اندازه گیری شد و به کمک نرم افزار GIS نقشه های پراکنش آن در کل منطقه استخراج شد. نقشه های تولیدشده نشان می داد که غلظت آلاینده ها با تراکم کاربری تجاری و به تبع آن افزایش حجم ترافیک ارتباط مستقیم دارد همچنین نتایج نشانگر وجود رابطه معنی داری بین غلظت ذرات معلق و فاکتور دید به آسمان و همین طور تراکم توده ساختمانی در منطقه بودند. غلظت مونوکسید کربن با نسبت فضای سبز در نقاط اندازه گیری رابطه معکوس و آلاینده های NO2, SO2 و CO رابطه معنی داری را با نسبت سطح ساخته شده به ساخته نشده و درواقع تراکم ساختمانی نشان می داد. علاوه بر این، رابطه میان میزان غلظت آلاینده ها با یکدیگر نیز موردبررسی قرار گرفت که بیانگر رابطه قوی مستقیم بین غلظت ذرات معلق PM10 و PM2. 5 با یکدیگر و غلظت NO2, SO2 و CO با یکدیگر بودند. درمجموع می توان نتیجه گرفت که تیپولوژی شهر نقش بسزایی در تشدید یا تعدیل غلظت برخی آلاینده های هوا دارد و در مناطق بحرانی به کمک کنترل متغیرهای طراحی شهری می توان کیفیت هوای منطقه را تا حدودی بهبود بخشید.

زمینه و هدف: در این تحقیق رفتار دو مدل IAQX 1.0f و Fluent 6.3.26 در تخمین انتشار NOx در یک محیط بسته مسکونی ارزیابی و نتایج حاصل با نتایج نمونه برداری مقایسه شده است.روش بررسی: به منظور مقایسه دو مدل موردنظر یک ساختمان مسکونی با مساحت84 m2  در نظر گرفته شده است. در مدل سازی با نرم افزار IAQX 1.0f، ساختمان مذکور به پنج ناحیه تقسیم شده است. با کمک ضرایب توصیه شده توسط EPA میزان انتشار از منابع و نرخ جذب هر یک از جاذب ها تعیین شده است. در مدل سازی با نرم افزار Fluent 6.3.26 ساختمان با 1777 سلول شبکه بندی شده که منابع آلودگی توسط شرایط مرزی mass inflow و بازشوها توسط شرایط مرزی inflow شبیه­ سازی شده اند.یافته ها: مدل Fluent 6.3.26 مقادیر غلظت در نواحی 1، 2 و 3 را بیشتر از مقادیر مدل IAQX 1.0f نشان می دهد. هر دو مدل نتایج مدل سازی را در نواحی 1، 2، 3 و 4 کمتر از مقادیر اندازه گیری شده نشان می دهند.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در اکثر نواحی غلظت های به دست آمده توسط مدل Fluent 6.3.26 نسبت به مدل IAQX 1.0f به مقادیر واقعی به دست آمده از نمونه برداری نزدیکترند.